Home

Bloed en regeneratieve geneeskunde

Patiënten met bloedkanker of genetische aandoeningen van het immuunsysteem kunnen worden behandeld met een hematopoietische stamceltransplantatie, waarbij het zieke beenmerg wordt vervangen door gezonde stamcellen van een donor. Deze ingreep kan helaas gepaard gaan met graft-versus-host-ziekte, een vaak dodelijke complicatie waarbij afweercellen van de donor het lichaam van de gastheer aanvallen. Regeneratieve geneeskunde biedt mogelijk oplossingen.

Celtherapie voor graft-versus-host-ziekte na stamceltransplantatie

Het LUMC is betrokken bij klinische studies om graft-versus-host-ziekte na stamceltransplantatie tegen te gaan met mesenchymale stromale cellen (MSC). Deze cellen hebben ontstekingsremmende en immuunmodulerende eigenschappen en creëren een gunstige omgeving voor regeneratie van weefsel. LUMC-onderzoekers leiden de eerste Europese gerandomiseerde placebo-gecontroleerde fase III-studie (RETHRIM) naar MSC-therapie voor graft-versus-host-ziekte. Als MSC-therapie inderdaad veilig en succesvol blijkt te zijn, kan dit de standaard van zorg worden bij het beheersen van deze ingrijpende complicatie.
 

Toekomstmuziek: gentherapie voor ernstige gecombineerde immunodeficientie (SCID)

Bij patiënten met genetische defecten van het bloedvormingssysteem, ontwikkelen cellen van het immuunsysteem zich niet goed. We kennen deze groep zeldzame ziekten onder de verzamelnaam ernstige gecombineerde immunodeficiëntie (SCID). Zonder behandeling overlijden baby’s met dergelijke aandoeningen meestal binnen de eerste twee levensjaren. De enige manier om deze baby’s te genezen was stamceltransplantatie, met het risico op graft-versus-host-ziekte. 

Recent is daar gentherapie met de eigen stamcellen van de patiënt als behandeloptie bij gekomen. Hierbij worden kleine stukjes gezond DNA ingevoegd om het genetische defect in de stamcellen van het kind te corrigeren. Onderzoekers van het LUMC ontwerpen momenteel DNA-vectoren voor RAG-SCID: de meest voorkomende categorie genetische defecten. De klinische studies beginnen naar verwachting begin 2019.

Technologische platforms: gentherapie en virale vectoren

Het virusbiologie-team van het LUMC richt zich op de ontwikkeling en karakterisering van verbeterde virale vectoren voor biomedisch onderzoek in het algemeen, en gentherapie in het bijzonder. Het team heeft vier belangrijke aandachtsgebieden:

  • Het oncolytische virusproject waarin virussen worden bestudeerd die specifiek tumorcellen kunnen doden. 
  • Het ‘immune evasion’-project dat virale mechanismen gebruikt om de immuunrespons na transplantatie te verminderen om getransplanteerd weefsel te beschermen tegen vernietiging door de immuuncellen van de gastheer. 
  • Het gentherapieproject waarbij gezond genetisch materiaal wordt geïntroduceerd om een genetisch probleem aan de bron te herstellen. Het genetische materiaal wordt vaak buiten het lichaam geïntroduceerd, wat betekent dat de eigen cellen van de patiënt worden verwijderd, bewerkt en vervolgens opnieuw toegediend.
  • Ten slotte staat het team aan het hoofd van de 'LUMC-virale vectorfaciliteit', die virale vectoren produceert voor gebruik door LUMC-onderzoekers.

Bloed en het immuunsysteem

De hematopoëtische stamcellen in ons beenmerg produceren dagelijks ongeveer 100-1000 miljard bloedcellen. Ons lichaam bevat ongeveer vijf liter bloed dat vol zit met rode bloedcellen voor zuurstoftransport, bloedplaatjes voor stolling en witte bloedcellen die het immuunsysteem vormen. Een goed werkend immuunsysteem identificeert bedreigingen en onderscheidt indringers van het gezonde weefsel van het lichaam. Bloed- en beenmergcellen zijn gemakkelijk uit het lichaam te halen en vormen daarom een belangrijke bron van cellen voor therapeutisch gebruik.

Miljoenen voor corrigeren stamcellen van baby’s zonder afweersysteem

Miljoenen voor corrigeren stamcellen van baby’s zonder afweersysteem

Baby’s bij wie het immuunsysteem vanaf de geboorte niet werkt, krijgen normaal gesproken een stamceltransplantatie. Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van het LUMC krijgt 6 miljoen euro voor hun onderzoek naar een veelbelovend alternatief: het corrigeren van het foutje in het DNA. Lees verder.